Baronnenlijn

Baronnenlijn Uit Zutphen, uit Deventer en uit Dieren
Baronnenlijn Apeldoorn
Baronnenlijn naar Amersfoort
BaronnenlijnBaronnenlijn Paleis Het Loo
Baronnenlijn Het Loo
Baronnenlijn Wenum
Baronnenlijn Vaassen
Baronnenlijn Emst
Baronnenlijn Epe
Baronnenlijn Heerde
Baronnenlijn Wapenveld
Baronnenlijn Berghuizen
Baronnenlijn Hattem
Baronnenlijn naar Kampen Zuid
Baronnenlijn uit Amersfoort
Baronnenlijn Hattemerbroek
Baronnenlijn Spoorbrug over de IJssel
Baronnenlijn uit Kampen
Baronnenlijn Zwolle
Baronnenlijn naar Groningen, Leeuwarden, Almelo,
Emmen, Kampen en Arnhem

Eens liep er een spoorlijntje van Apeldoorn naar Hattemerbroek (Zwolle) langs vriendelijke
Veluwse dorpjes zoals Epe en Heerde. Een doodnormaal lokaallijntje waar nimmer iets
spectaculairs gebeurde. Het lijntje liep overigens bij Apeldoorn door naar Dieren.
Echter… het was een ´Koninklijk´ lijntje.

De eigenares, de Koninklijke Nederlandsche Locaal Spoorwegmaatschappij, mocht als enige spoorwegmaatschappij in Nederland het predicaat ´Koninklijk´ voeren! Daarnaast had de lijn nog een verheven naam: “de Baronnenlijn”. Deze bijnaam kreeg de lijn vanwege de burgemeesters in de aanliggende gemeenten die van adellijke afkomst waren. Het lijntje was er om dorpelingen naar de markten in Apeldoorn en Zwolle of naar de Oosterspoorweg (Apeldoorn – Amsterdam) te brengen. Daarnaast werden de boeren en de kleine industrieën langs de lijn van grondstoffen voorzien en konden hun producten er mee afgevoerd worden. Later kwam daar nog mijnhout van de Veluwe bij. Alles echter kleinschalig. Zo gewoontjes was dit lijntje, dat er noch in de betreffende fotoarchieven, noch in de literatuur veel over te vinden is. Mocht u daarom nog in het bezit zijn van documentatie, foto´s of andere voorwerpen die de Baronnenlijn betreffen, dan is de V.M.C. dankbaar voor toezending of bruikleen.

Historie

Het begon allemaal in 1875 toen een viertal heren, Mr E.F.J. Weerts, burgemeester van Epe, E. Vas Visser uit Heerde, M. Wolff uit Amersfoort en H.C. van der Houven van Oordt uit Apeldoorn, het initiatief namen tot de oprichting van een spoorwegmaatschappij. Op 30 september 1880 was het zover en werd de “Nederlandsche Locaal Spoorwegmaatschappij” opgericht. In 1881 verleende Koning Willem III de maatschappij het predicaat ´Koninklijk´ en in 1882 begon men met de bouw. Daarbij werd, met toestemming van de Koning, gebruik gemaakt van de bestaande Loolijn; de verbinding van het paleis Het Loo met de Oosterspoorweg. Het duurde daarna nog wel even, maar op 25 augustus 1887 kon tenslotte de opening van de lijn uitbundig gevierd worden. Daarbij verzorgde de KNLS de exploitatie niet zelf, die was in handen van de HSM. Het verkeer was in het begin nog aarzelend. Drie keer per dag reed er een stoomtreintje.

Na 1950 was er geen personenvervoer meer. Goederenvervoer vond plaats tot 1972. De lijn is opgebroken in 1976.

Materieel

Diverse typen stoomlocomotieven hebben op de Baronnenlijn dienst gedaan. Behalve de ´Ezeltjes´ (NS serie 6700) – die het op dit lijntje lang volgehouden hebben – was het de serie 7700 (´Bello´) en daarna de serie 5500 die het meeste werk verrichtte. Tevens waren nog de series 7300 en 7400 op de lijn actief. Na 1945 verschijnen dan diverse andere typen op de lijn, o.a. de serie 1700. Naast stoomtractie was er ook benzine/dieseltractie. Aanvankelijk verschenen in de dertiger jaren de motorrijtuigen van het type om C 1901-1910 en om BC 1904-1910 op de lijn, terwijl na 1945 eerst diesellocs van het type 2000 dienst deden gevolgd door de serie 2400 en in mindere mate de serie 2200.

Voor de reizigersdienst met stoom had men tot de oorlog de beschikking over eenvoudige twee-assige lokaaltreinrijtuigen. Eerst een C gecombineerd met een BD, later uitgebreid tot een PD-C-C-B combinatie. Het waren echter zeer oude rijtuigen. De in 1912 gebouwde fraaie lokaaltreinrijtuigen van de HSM werden voornamelijk ingezet in de Haarlemmermeer en hebben hier dan ook weinig dienst gedaan. Na de oorlog verschenen er vierassige coupérijtuigen (o.a. afkomstig uit Zweden) op de Baronnenlijn.

De latere goederentreinen werden meestal gereden met een dieselloc serie 2400, soms met een 2200. Deze treinen reden tussen Apeldoorn en Heerde. Tussen Zwolle en Wapenveld reed de goederentrein met een dieselloc serie 400. Bij Heerde en Wapenveld was het spoor met balken afgesloten. Op dit trajectgedeelte reden dus geen treinen meer. Behalve één keer per jaar de sproeitrein.

Gebouwen

De KMS kende bij de opening van de lijn twee typen stationsgebouwen naar eigen ontwerp.(architect K.H. van Brederode) Een laag klein gebouwtje voor de kleine stations Klasse 2 (Wapenveld, Emst en Vaassen) en een gebouw met anderhalve verdieping voor de grotere stations Klasse 1 (Hattem, Heerde en Epe). De haltes Wenum en Berghuizen moesten het met een baanwachterswoning doen terwijl station Het Loo een apart representatief gebouw met perronkap kreeg. Verder waren de stations Hattem en Hattemerbroek ook aparte types.

In de loop der jaren zijn de stationsgebouwen allen vergroot door aan- en opbouwsels waardoor een verscheidenheid aan gebouwen ontstond. Daarnaast werden bij Epe en Heerde goederenloodsen gebouwd, ook volgens een eigen ontwerp. Tenslotte was er in Hattem vanaf het begin een locdepot met locloods en aanverwante bouwsels (sluiting in 1923).

De dienstwoningen, afkomstig van 1 tekening, stonden in spiegelbeeldpositie langs de lijn.
Dit was bepaald doordat het gebouwtje of links of rechts van het spoor stond.

Alleen station Vaassen en de overwegwachterwoningen nr 7 en 8 te Epe en 1A en 1B te Apeldoorn zijn nog aanwezig.